Ga naar de inhoudsopgave

Slag um de Pil

VURHALEN

Ik zag ergens iets voorbij komen over 'n stuk dat in 'n oud Peelbelang stond over "de slag om de Peel" dat werd geschreven rond 1948/1949, maar het was nogal onduidelijk en het is bijna niet te lezen. Toch vond ik het wel interessant om dit hier te plaatsen. Piet van der Zanden, de schrijver, had vanalles verzameld samen met 'n vriend van hem en wilde dat iedere week in het Peelbelang met de mensen delen. Ik heb de Peelbelang uitgaves gecopieerd en vergroot en wat duidelijker gemaakt voor mezelf zodat ik het verhaal zelf kan typen en dat het voor iedereen leesbaar is. Ik hou de delen precies zoals Piet dat ook deed.

SCOLL MAAR NAAR ONDEREN
NIEUWE DELEN WORDEN ONDERAAN BIJGEPLAATST



DEEL 1


In de loop van 1945 hebben Piet van der Zanden en zijn vriend Koos Wasser zoveel mogelijk gegevens verzameld over wat ze toen noemden "de slag om de Peel". Ze wilden hier 'n boekje van uitbrengen maar door diverse omstandigheden gebeurde dit niet. Natuurlijk is het voor Piet onmogelijk om alles te beschrijven wat er toen gebeurde in Asten, Someren, Lierop, Ommel, Neerkant, Liessel en Vlierden gebeurd is. Ze konden ook niet uitvoerig vertellen over elk detail omdat de betrouwbare gegevens niet altijd beschikbaar waren. Hoofdzaak van Piet was om de feiten juist weer te geven. We weten dat veel mensen in de tweede wereldoorlog in de Peel lange tijd aan hun radio hebben gezeten en ze hoorden dan namen als: El Alamein, Dnjepropetrowsk, Pearl Harbour, Guam, Stalingrad en nog veel meer van dir soort plaatsen en die namen bleven ze niet altijd onthouden maar wat er in de Peel gebeurde werd door hen wel onthouden want daar waren ze persoonlijk bij betrokken, het waren hun eigen huizen die verwoest of beschadigd waren, het waren hun eigen familieleden, bekenden of vrienden die getroffen werden door granaten en bommen of die gedood werden door mijnen. Het was hun dorp dat geschonden hun kind of vader, zoon of dochter die verminkt werd. Zoiets vergeet je niet. Piet kan natuurlijk niet ieder uur en datum van elke gebeurtenis noemen want toen leefden de mensen eigenlijk tijdloos zonder begrip van tijd etc. Wat hij wil vertellen is eigenlijk voor die mensen van toen geen echt nieuws maar hij wil 'n afgerond overzicht geven en de gebeurtenissen plaatsen in het kader van de grote geheel der bevrijding van Nederland en het verslaan van de Duitse legers. Nu het nageslacht de geschiedenis kan lezen van Wereldoorlog II weet men ook dat het gebeuren in de Peel geen afzonderlijke vermeldingen heeft in de bestaande boeken maar toch was die slag van 'n hevigheid die lange tijd niet meer was voorgekomen. Voor Nederland zal deze slag altijd zijn aparte betekenis behouden omdat hij de bevrijding van geheel Brabant en Noord Limburg inluidde. Vervolgens zegt Piet hierover: Wie zou bij de vlotte opmars van de geallieerden door Noord Frankrijk en Belgie gedacht hebben dat de moerassen van de Peel het terrein zouden worden van een zo bloedige strijd. De Duitsers waren er in 1940 handig omheen getrokken. Waarom zouden de Engelsen minder handig zijn? Helaas, de Duitsers waren niet van plan zich zo gauw gewonnen te geven en zij nestelden zich stevig op de moergronden waarop volgens algemene opvatting met zware wapens als tanks e.d. niet zou kunnen worden gevochten. Bovendien hadden zij Venlo als een stevige steun in de rug. De tankbeweging, door hun in 1940 toegepast werd in groter formaat ook door de Engelsen uitgevoerd maar deze moesten heel wat materiaal en mensen in de strijd werpen om de Duitsers te kunnen verdrijven. Het bruggenhoofd der Peel was eind Oktober 1944 voor de Duitsers nog de basis van waaruit zij een stevie tegenaanval deden die Neerkant en Liessel het slachtoffer deden worden en die Deurne en zelfs Helmond nog gevaar deden oplopen. In Asten heeft men toen gelukkig het gevaar niet zo gekend, al verdwenen heel wat mensen uit voorzorg over de Zuidwillemsvaart. In de slag om de Peel zijn drie fasen... de eerste brachten de geallieerden in de Westelijke rand van de Peel, de tweede werd gevormd door de tegenaanval van de Duitsers rond 28 Oktober 1944 en de derde bestond uit de definitieve uitdrijving van de Duitsers. Piet dacht bij het schrijven wel dat hij sosm op de vingers zou worden getikt door ingewijden want hij dacht dat hij door de ene denkt dat hij iets verkeerd weergaf en door de andere iets vergeten was. Men moet niet vergeten dat Piet niet overal zelf bij is geweest en veel dingen van anderen heeft moeten horen. Het is nooit zijn bedoeling geweest om dingen anders weer tegevn als zoals ze zijn gebeurd. Veel dingen heeft hij uit officiele rapporten. Het kan ook zijn dat er gebeurtenissen zijn die in andere kranten ooit anders zijn weergegeven maar ook die berusten niet altijd op de waarheid. Zoals we Piet van der Zanden kennen schrijft hij altijd prachtige verhalen die echt niet uit zijn duim zijn gezogen. Dit was even het voorstuk over wat jullie te lezen krijgen straks. Ik zal ieder week n of twee stukken hier plaatsen en ik denk wel dat veel Himmelnaren dit interessant zullen vinden... mensen zoals ik die n de oorlog zijn geboren en van de oorlog zelf niets hebben meegekregen zullen het wel fijn vinden om te weten hoe het werkelijk hier in de regio heeft afgespeeld en ook de kinderen die na b.v. 1960 zijn geboren kunnen dan ook nog 'ns lezen hoe belangrijk de Peel is geweest in oorlogstijd..





Opmars der geallieerden - "Rond Dolle Dinsdag"

DEEL 2-A

Welk een enthousiasme voer er door de mensen toen op 6 juni 1944 de langverbeide invasie een feit was. Jaren lang had de druk geduurd en wat men elkaar totdantoe meestal steelsgewijze had durven overbrieven en toefluisteren werd nu openlijk gezegd. Want de Engelsen zouden nu wel gauw hier zijn. De invasie was immers begonnen. En uit de opzwepende verhalen van Den Doolaard had men er een voorstelling van gekregen die bij zeer velen was terug te brengen tot de primitieven de geallieerden komen met man en macht aan land en snellen dan in ijltempo naar Berlijn. Zo eenvoudig was het evenwel niet. Later zijn die naivelingen wel tot een ander inzicht gekomen toen zij zagen wat er aan mensen en materiaal alleen maar nodig was als er nog niet gevochten werd. En daar op de kust van Frankrijk moest de beroemde Antitankwall geforceerd worden, moesten honderdduizenden mensen en kanonnen en tanks en minutie aan land gebracht worden. Niet met behulp van aanwezige en bruikbare haveninstallaties maar zo van het schip naar het strand. En dat onder vijandelijk kanonvuur en vliegaanvallen. Het enthousiasme van de eerste dagen werd bij sommigen al bezorgdheid en wankelmoedigheid, toen de gevechten maar steeds beperkten tot betrekkelijk kleine ruimten op de Normandische kust. Zij zagen over het hoofd, dat Eisenhouwer geen risico wenste te nemen en dat hij voor de beslissende doorstoot over voldoende aanvalskracht wilde beschikken. Zijn tactiek is juist gebleken en al heel gauw konden we de Duitsers weer bekijken met dat medelijdend ern spottend lachje van de eerste na-D-Day-dagen. Jaren lang hadden we ze als lucht beschouwd. Nu begonnen we ze te zien, maar het is ongetwijfeld voor de bezetters geen prettige gewaarwording geweest! Toen de geallieerden evenwel loskwamen, stonden de grootste optimisten nog paf. Want de fenomenale "Blitzkrieg" van de Duitsers in 1940 werd overtroffen door de legers van de Amerikaanse generaal. Het grootste deel van Frankrijk werd weldra bevrijd. De geallieerden stormden Belgie binnen, naderden de Nederlandse grens. Onze buren kwamen er, over het algemeen genomen, juist zo goed af, omdat de Duitsers nergens gelegenhaid kregen zich schrap te zetten. De Engelse en Amerikaanse tankcolonnes waren hun bij wijze van spreken al voorbij, voordat ze op hun komst verdacht waren. De Duitse legers werden zo in de war gebracht, dat ze in wanorde op de vlucht sloegen, in de pan werden gehakt, of zich moesten overgeven. De geallieerde vliegtuigen bombardeerden en beschoten de terugtrekkende troepen meedogenloos en van het eens zo "siegreche" leger bleven slechts gedemoraliseerde troepen over. De snelle terugtocht van de Duitsers wekte onder ons volk reacties die het leed van vier jaren bijna deden vergeten. Men was er al zo zeker van, dat de Engelsen gauw hier zouden zijn, dat men zich weinig zorgen maakte over eventueel nog door de Duitsers te bieden weerstand. Men nam zonder meer aan dat deze op de vlucht zouden slaan, zodra zich maar een Engelse plaate of bonkige Amerikaanse helm zou vertonen. Men was nu wel zeker van een spoedige bevrijding. Duitse vliegtuigen hoorde men weinig meer in de lucht. Wat er nog aan materiaal was, scheen naar elders te zijn overgebracht. De gebruikelijke jachten in de voornachten bleven steeds meer achterwege.





DEEL 2-B


Des te veelvuldiger kwamen echter de Britse jagers bij daglicht hun oorlogswerk verrichten. Treinen werden beschoten, autoverkeer op de wegen eveneens en men zag gewoonlijk fel naar boven loerende Duitsers motors en auto's besturen. Was er een jager in de burt, dan schoof de auto onder het beschermende camouflagegroen van een boom en de dappere Germanen reden pas weer verder, als geen gebrom meer te horen was. Op het laatst kon men geen wagen meer zien, of op het spatbord zat een soldaat die onder het rijden de lucht moest afzoeken. De Britten hadden er schik in. Helaas vielen er ook burgerslachtoffers te betreuren bij deze militaire actie der Engelsen. In de namiddag van 28 augustus deed een Engelse escadrille jagers een aanval op een goederentrein, die uit de richting Helmond naar Eindhoven was vertrokken. We kennen alle nog het gierend geluid waarmee zulke duikvluchten werden uitgevoerd. Ieder op zijn beurt suisde naar beneden, recht op het doel af, op het juiste moment de bom loslatend. Jammer genoeg mislukte deze aanval voor het grootste deel. Wel werden enkele wagons in brand geschoten en werd de locomotief onbruikbaar gemaakt, maar de bommen misten hun doel en kwamen alle langs de spoorbaan terecht. Een jongeman uit Helmond werd op slag gedood. Een bom kwam terecht in een woonblok aan de Helmondseweg op het Hout. Vijf woningen werden bijna geheel vernield en vele andere liepen zware schade op. Enkele personen kregen nog lichte verwondingen. Op dexelfde 28ste augustus beleefde Deurne een opwindend voorspel van zijn bevrijding. In de avond van die dag deden enkele Engelse jagers een aanval op een passagierstrein, welke daar op het station stond. De vliegtuigen scheerden laag over de wagons en boven het geraas der daverende motoren klonken knal-reeksen van de mitrailleurs. Met verbluffende en het hart weldoende snelheid maakten de Duitsers, die het atweergeschut moesten bedienen, dat op 'n platte wagen van de trein was opgesteld, zich uit de voeten. Ze schenen de kracht van de Britse jagers te kennen en hadden zich eerder in veiligheid gesteld dan de treinreizigers. Helaas kwam een van dezen om het loven en een ander moest zijn arm missen. Overigens was het succes nul, want de locomotief werd niet geraakt en de trein kon zijn reis voortzetten. In de morgen van 1 september beleefden de bewoners van de Houtse Parallelweg in Helmond hun tweede schrik. Weer werd toen een trein aangevallen, maar zonder succes. Door de afgegooide bommen werden twee huizen geheel en enkele andere woningen gedeeltelijk vernield. Een vrouw werd ernstig gewond en drie personen, die een der huizen waren binnengevlucht, vonden in hun wijkplaats de dood. Dergelijke gebeurtenissen, die aantoonden dat het front ons land begon te naderen, zetten wel een domper op de algemenen opgewektheid over de steeds dichterbij komende bevrijding. Dat deed ook de moord op de Burgemeesters van Asten en Someren, op WJM Wijnen en PJ Smulers, die in de nacht van 14 op 15 augustus uit hun woningen werden gehaald en op de kanaaldijk onder Someren werden neergeschoten. Het was alsof de dierlijke instincten van de Duitsers hen het zicht van de komende nederlaag in felle wraakzucht nog brachten tot het bedrijven van dergelijke gruweldaden of tot het doen uitvoeren ervan. De Silbertanne-aktion, die terreurmoorden deed verrichten z.g. als represaille-maatregel, beleefde in de laatste maanden voor de bevrijding haar bloedig bloeitijdperk. De droegheid en verantwaarding in beide gemeenten was groot. De uitvaartdiensten en gebedsoefeningen werden een grootse demonstratie van dankbaarheid voor het werk van de gevallenen en de bewondering voor hun moed. Het volk van Someren en Asten was dagen lang verslagen om het verlies van zijn beide leiders, zo kort voor de bevrijding.

HIMMELS | NIJS | VRUUGER | SPSJAAL | VURHALEN | MUZZIEK | WEETJES | KULTUUR | ALLE FOTO'S HIMMELS | Sitemap


Terug naar de inhoudsopgave | Terug naar het hoofdmenu